Natuurinrichting

het projectmatig herstellen, ontwikkelen of behouden van waardevolle natuur door het uitvoeren van inrichtingswerken

Algemene informatie

Natuurinrichting is het projectmatig herstellen, ontwikkelen of behouden van waardevolle natuur door inrichtingswerken uit te voeren. Kwetsbare natuurgebieden krijgen via natuurinrichting een duwtje in de rug.

 

Altijd weloverwogen 

De Vlaamse minister van Natuur kan een natuurinrichtingsproject instellen en inrichtingswerken laten uitvoeren om waardevolle natuur in een gebied te behouden of om een geschikt milieu te laten ontstaan voor de fauna en de flora. 

Natuurinrichting kan aangewezen zijn voor het herstel van fauna en flora, bijv. in oude en diepe zandwinputten, op opgehoogde terreinen, op voormalige industriegronden die een natuurbestemming krijgen, in gebieden waar bijzondere vormen van waterbeheer nodig zijn, op plaatsen waar dieren een weg moeten kunnen oversteken of in natuurgebieden waar recreatie best geordend wordt. 

Of een menselijke ingreep echt wel nodig is, wordt goed overwogen, zeker als er al waardevolle natuur aanwezig is.

 

Op goedgekozen plekken 

Natuurinrichting richt zich voornamelijk op de groene gebieden en het geheel van natuurgebieden waarin bijzondere maatregelen en voorschriften gelden zoals het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) en de speciale beschermingszones (SBZ).  

Er wordt altijd getracht om een logisch aaneengesloten gebied in te richten. Om tot een geheel te komen, worden waar nodig ook gronden met een andere bestemming opgenomen in het project. 

De inrichtingswerkzaamheden zijn gericht op de bestemming die het gebied heeft. Zo kan lokaal bijv. een bepaald recreatiegebied beter worden ingericht, terwijl ook de recreatieve overlast in een nabijgelegen natuurgebied wordt aangepakt. 

In het kader van natuurinrichting kan de overheid soms een oplossing bieden voor zonevreemde landbouwbedrijven. Ze kan bijv. landbouwers uitruilen uit het waardevolle natuurgebied naar landbouwgebied, waar zij een grotere rechtszekerheid hebben. Natuurinrichting realiseert dus niet enkel natuurdoelen; ook de landbouw- of recreatieve structuur kan erdoor verbeterd worden.  

 

Toepassing

Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) en de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) zijn verantwoordelijk voor de Vlaamse natuurinrichtingsprojecten. De twee diensten maken samen de plannen en documenten van elk project op en ze coördineren samen het studiewerk. 

  • ANB werkt het beleid uit, stuurt het project aan en zorgt voor de budgetten.
  • De VLM verzorgt het secretariaat van de projecten, staat in voor de projectleiding en laat aannemers de terreinwerken uitvoeren.
     

Natuurinrichting wil het lokale natuurbeleid mee helpen realiseren, daarom wordt nauw samengewerkt met allerlei lokale partners (gemeentebesturen, provinciebesturen, natuurverenigingen en privépersonen).

Aandachtspunten
  • Hou rekening met volgende aspecten bij het inschatten van de tijdsinvestering:
    • openbaar onderzoek
  • Op te maken documenten:
    • projectrapport
    • projectuitvoeringsplan
  • Gekoppelde instrumenten:
  • Verwante instrumenten:
    • landinrichtingsplan
Regelgeving in detail
  • §1. De Vlaamse regering of haar gemachtigde kan in de gebieden of gebiedscategorieën vermeld in artikel 20, 1° en 2° en in andere door de Vlaamse regering of haar gemachtigde met redenen omkleed aan te duiden gebieden, een natuurinrichtingsproject instellen.

    Met natuurinrichtingsprojecten worden maatregelen en inrichtingswerkzaamheden beoogd die gericht zijn op een optimale inrichting van een gebied met het oog op het behoud, het herstel, het beheer en de ontwikkeling van natuur en natuurlijk milieu in het VEN, de speciale beschermingszones en in groen-, park-, buffer-, bos- en bosuitbreidingsgebieden en de ermee vergelijkbare gebieden, aangeduid op de plannen van aanleg of de ruimtelijke uitvoeringsplannen van kracht in de ruimtelijke ordening.

    Een natuurinrichtingsproject voor een gebied dat behoort tot een speciale beschermingszone, doch niet tot het VEN, kan, naast de maatregelen op basis van artikels 13, 27, 28, 29 en 51, slechts die maatregelen bevatten die nodig zijn voor de instandhouding van de habitats of habitats van soorten waarvoor de speciale beschermingszones werd vastgesteld of aangewezen.

    § 2. De Vlaamse regering stelt de nadere regels vast met betrekking tot de maatregelen binnen natuurinrichtingsprojecten. Deze maatregelen kunnen inhouden:
    1° kavelruil uit kracht van wet, met inbegrip van herkaveling;
    2° infrastructuur- en kavelwerken;
    3° aanpassing van de wegen en van het wegenpatroon;
    4° bewarende maatregelen om te voorkomen dat, vanaf het moment van de aanduiding, het gebruik of de plaatsgesteldheid van het gebied zodanig gewijzigd wordt dat het natuurinrichtingsproject belemmerd wordt;
    5° het tijdelijk opheffen van de bevoegdheden van de administratieve overheid en openbare besturen gedurende de uitvoering van het natuurinrichtingsproject;
    6° het tijdelijk beperkingen opleggen aan het genot van onroerende goederen tijdens de uitvoering van het natuurinrichtingsproject;
    7° waterhuishoudingswerken zoals peilwijziging, wijziging van de structuurkenmerken van de waterlopen, aanpassen van het afwateringspatroon, en aanpassing van de watertoevoer en -afvoer;
    8° grondwerken zoals reliëfwijziging en afgraving;
    9° uitbouw van natuureducatieve voorzieningen;
    10° bedrijfsverplaatsing;
    11° erfdienstbaarheden vestigen of afschaffen.

    § 3. De Vlaamse regering kan de nadere regels vastleggen betreffende de procedure en de uitvoeringsmodaliteiten inzake het voorbereiden, het uitvoeren en het opvolgen van natuurinrichtingsprojecten.

    § 4. De Vlaamse regering kan voorwaarden bepalen waaronder de eigenaar of degene die het gebruiksrecht heeft van een betrokken gebied een vergoeding kunnen krijgen voor de uitvoering van het natuurinrichtingsproject.
  • § 1. Voor elk natuurinrichtingsproject dat door de minister overeenkomstig het artikel 47 van het decreet is ingesteld, wordt een natuurinrichtingsprojectcomité opgericht, dat belast is met de volgende taken:
    1° de minister adviseren omtrent de maatregelen die binnen het ingestelde natuurinrichtingsproject van toepassing dienen gesteld;
    2° de uitvoering van het natuurinrichtingsproject.

    § 2. Het projectcomité is samengesteld uit de volgende effectieve leden:
    1° twee vertegenwoordigers van het Agentschap, waarvan één het voorzitterschap verzekert, voorgedragen door de leidend ambtenaar in kwestie;
    2° één vertegenwoordiger van de VLM, die het secretariaat verzekert, voorgedragen door de leidend ambtenaar in kwestie;
    3° één vertegenwoordiger van elk departement van de Vlaamse ministeries en van elk agentschap van de Vlaamse administratie, waarvan de bevoegdheid bij het project is betrokken, voorgedragen door de leidend ambtenaar in kwestie;
    4° één vertegenwoordiger van de provincie, voorgedragen door de Bestendige Deputatie van de betrokken provincieraad;
    5° één vertegenwoordiger van de betrokken gemeente, voorgedragen door de Burgemeester van deze gemeente;
    6° één vertegenwoordiger van de natuurverenigingen indien voorgedragen door de MINA-raad;
    7° één vertegenwoordiger van de Provinciale Landbouwkamers indien voorgedragen door de Landbouwkamer van de betrokken provincie;
    8° één vertegenwoordiger van de Koninklijke Federatie van de Belgische Notarissen indien voorgedragen door de Vlaamse afdeling van deze Federatie;
    9° één vertegenwoordiger van elke erkende terreinbeherende natuurvereniging die als eigenaar of beheerder van erkende natuurreservaten bij het natuurinrichtingsproject is betrokken, voorgedragen door de betrokken vereniging;
    10° één vertegenwoordiger van de watervoorzieningsmaatschappij waarvan een waterwinning gelegen is binnen het desbetreffende natuurinrichtingsproject of waarvan de activiteit van een waterwinning een rechtstreekse hydrologische invloed heeft op gebieden binnen het desbetreffende natuurinrichtingsproject, voorgedragen door de betrokken watervoorzieningsmaatschappij.

    Voor elk van de in het eerste lid vermelde effectieve leden worden op dezelfde wijze plaatsvervangende leden voorgedragen.
In de praktijk

Website VLM: https://www.vlm.be/nl/zoeken/Paginas/projecten.aspx tik in 'natuurinrichting' en klik op project.