Ruilverkaveling uit kracht van wet

een herschikking van landbouwpercelen en aanpassing van het openbaar domein met het oog op een optimaler grondgebruik

Algemene informatie

Ruilverkaveling herschikt landbouwpercelen binnen een vooraf afgebakend gebied. Daarmee wordt gestreefd naar aaneengesloten, regelmatige en gemakkelijk toegankelijke kavels die zo dicht mogelijk bij het landbouwbedrijf liggen. Ruilverkaveling bevordert zo de rendabele en duurzame landbouwuitbating.

De Vlaamse Landmaatschappij voert sinds 1988 ruilverkavelingsprojecten uit in Vlaanderen.

De doelstellingen zijn inmiddels veel ruimer geworden. Ruilverkaveling past zich hierbij in in het ruimtelijke ordenings-, het milieu- en natuurbeleid en het plattelandsbeleid. Er wordt gezocht naar mogelijkheden om bij te dragen aan natuur- en landschapszorg, zorg voor cultuurhistorisch en archeologisch erfgoed, recreatief medegebruik, ... in evenwicht met de landbouwkundige verbeteringen.

Ruilverkavelingsprojecten worden uitgevoerd in gebieden met een hoofdzakelijk landbouwkundige bestemming. Ze liggen verspreid over gans Vlaanderen, met concentratie in de voornaamste landbouwstreken.

 

Toepassing

Een ruilverkaveling uit kracht van wet verloopt ruwweg in 5 fasen:

1. Het onderzoek naar het nut van de ruilverkaveling en het gebied;

2. De uitvoering van de ruilverkaveling. Eerst wordt de inbreng bepaald, waarbij alle gronden een puntenwaarde krijgen, die steunt op de landbouwkundige waardebepaling van de gronden. Twee criteria worden in acht genomen: (1) de cultuurwaarde van de grond komt voort uit de bodemkundige eigenschappen, (2) de bedrijfswaarde heeft te maken met de ligging, de helling,… Ook andere elementen, die geen blijvend karakter hebben of die losstaan van de cultuur- en bedrijfswaarde, kunnen de waarde van een perceel beïnvloeden. Schuilplaatsen voor vee, afsluitingen, een pacht, de aanwezigheid van exploiteerbare stoffen in de ondergrond (grind, zand) worden achteraf in min- of meerwaarden vergoed.

Daarna worden de nieuwe kavels toebedeeld, waarin de vorming van aaneensluitende, regelmatige kavels zo dicht mogelijk bij het landbouwbedrijf centraal staat. De herverkaveling moet ook rekening houden met de niet-landbouwkundige doelstellingen van de ruilverkaveling.

4. Het uitvoeren van de werken: de algemene structuur en de afwatering van de percelen, aanleggen van nieuwe wegen, plaatsen van kunstwerken, landschapsinrichting, natuurinrichting, beplanting en inrichting van de kavels.  De ruilverkavelingswet maakt het ook mogelijk om het openbaar domein aan te passen. Zo kunnen nieuwe wegen aangelegd of waterlopen verbreed worden. Voor wijzigingen aan wegen en waterlopen kunnen gronden van het totale ruilverkavelingsblok worden afgenomen. Onteigeningen zijn dus niet nodig.

 

5. De herverkaveling wordt besloten met het verlijden van de ruilverkavelingsakte, die aan de eigenaars en de gebruikers hun nieuwe rechten toekent. De kostenverdeling vormt het dan sluitstuk van het ruilverkavelingsproject. Een belangrijk deel van de kosten van de ruilverkaveling wordt door de overheid betaald. De eigenaars moeten een deel van de kosten verdelen onder elkaar in functie van de toegevoegde waarden aan de nieuwe kavels die hen toebehoren.

Aandachtspunten
  • Hou rekening met volgende aspecten bij het inschatten van de tijdsinvestering:
    • Openbare onderzoeken
    • Dialoog en overleg met betrokkenen
      • Een ruilverkavelingscomité, samengesteld uit de verschillende sectoren die bij de ruilverkaveling betrokken zijn, staat in voor een objectieve bepaling van de inbreng en toedeling van de gronden en de financiële regelingen met diverse inspraak- en beroepsmogelijkheden voor de betrokken eigenaars, gebruikers en rechthebbenden;
    • Wijziging openbaar domein van wegen en waterlopen via MB
  • Op te maken documenten:
    • Ruilverkavelingsplan
    • Milieueffectrapportering
    • Landschapsplan
    • Ruilverkavelingsakte
  • Verwachte financiële impact:
    • Het basisprincipe van de herverkaveling is gelijkwaardigheid tussen inbreng en toedeling. Wat de belanghebbende inbrengt, moet dus even veel waard zijn als wat hij toebedeeld krijgt. Wanneer er een verschil is in waarde tussen inbreng en toedeling, wordt een vergoeding toegekend of opgelegd.
  • Gekoppelde instrumenten:
    • Recht van voorkoop
  • Verwante instrumenten:
    • ruilverkaveling uit kracht van wet bij grote infrastructuurwerken, waarbij de gebruiksruil voorafgaat aan de eigendomsruil,
    • ruilverkaveling in der minne

 

Regelgeving in detail
Contact

info@vlm.be

Brochure VLM Ruilverkaveling, als instrument, een (be)leefbaar platteland als doel

Brochure  Ruilverkaveling, veel meer dan kavels ruilen

In de praktijk

Ruilverkaveling Sint-Rijkers (provincie West-Vlaanderen)

Ruilverkaveling Sint-Lievens-Houtem (provincie Oost-Vlaanderen)

Ruilverkaveling Vissenaken (provincie Vlaams-Brabant)