Voorkooprecht natuur

percelen aanduiden in het VEN en in natuurreservaten en waar de eigenaar bij verkoop eerst moet aanbieden aan de Vlaamse Grondenbank of terreinbeherende natuurvereniging

Algemene informatie

Dit voorkooprecht is van toepassing in het VEN en in de natuurreservaten en hun uitbreidingszone. De verkoper moet het goed eerst aan de Vlaamse Grondenbank of de erkende terreinbeherende natuurvereniging aanbieden tegen de prijs en de voorwaarden die bepaald zijn in de verkoopovereenkomst tussen de koper en de verkoper.

Dit instrument bevordert de verwerving van onroerende goederen om het netwerk aan natuurgebieden te realiseren en versterken. De onroerende goederen verworven via dit voorkooprecht, worden in de regel aangewezen als Vlaams natuurreservaat, bosreservaat of natuurdomein van de Vlaamse overheid of, na gebruiksoverdracht aan een erkende terreinbeherende natuurvereniging, erkend als natuurreservaat.

Toepassing

Een stappenplan voor de procedure, die werd geharmoniseerd via een apart decreet, vind je hier.

  • De aanbieder (instrumenterend ambtenaar) neemt 4 stappen:
  1. Nagaan voorkooprecht(en) van toepassing op een onroerend goed, via het themabestand op het e-voorkooploket.
  2. Aanbieden/kennisgeven van voorkooprecht aan de begunstigde, door het aanmaken van 1 digitaal aanbiedingsdossier voor alle begunstigden op dat e-voorkooploket
  3. Ontvangen beslissing van de begunstigde over de al dan niet uitoefening van het voorkooprecht , die meteen zichtbaar wordt in het e-voorkooploket
  4. Meedelen van de voorwaarden waaraan het onroerend goed definitief verkocht werd in geval het voorkooprecht niet werd uitgeoefend
  • De begunstigde neemt 3 stappen:
  1. Ontvangen van de aanbiedingen/kennisgevingen voorkooprecht 
  2. Meedelen beslissing over de al dan niet uitoefening van het voorkooprecht aan de aanbieder,
    • voor een verkoop uit de hand of een beslissing over een laatste bod via het e-voorkooploket of
    • voor een openbare verkoop - met uitzondering van een laatste bod -  op de zitdag. 
  3. Ontvangen van de definitieve voorwaarden van verkoop indien het voorkooprecht niet werd uitgeoefend

Er zijn twee mogelijke begunstigden van het recht van voorkoop voor natuur:

  • de Vlaamse Grondenbank en
  • de erkende terreinbeherende natuurverenigingen voor de onroerende goederen die zij huren of in erfpacht hebben.

Hier vind je de uitzonderingen die gelden op alle Vlaamse decretale voorkooprechten. Daarnaast is er ook een uitzondering voor welbepaalde erkende bosgroeperingen. De lijst van deze bosgroeperingen is beschikbaar bij het Agentschap voor Natuur en Bos.

Aandachtspunten
  • Hou rekening met volgende aspecten bij het inschatten van de tijdsinvestering:
    • Goedkeuringstrajecten van eventuele gekoppelde instrumenten, inclusief openbaar onderzoek

    • Beroepsmogelijkheden

  • Op te maken documenten door de initiatiefnemer van het ruimtelijk uitvoeringsplan:

    • aangetekende brief aan de eigenaars, op basis van de kadastrale gegevens, met vermelding van de adressen van de instantie of instanties die moeten aangeschreven worden voor een eventueel aanbod van het voorkooprecht
    • opname van alle percelen waarop een voorkooprecht is gevestigd, in een geografisch themabestand beheerd door het Agentschap Informatie Vlaanderen.
  • Verwachte financiële impact:
    • als er op de eerste zitdag recht van hoger bod wordt ingesteld en er geen hogere biedingen worden binnengebracht, moet het hoogste bod van de eerste zitdag (= laatste bod) worden meegedeeld aan de begunstigden
  • Gekoppelde instrumenten:
    • Vlaams Ecologisch Netwerk of een door de Vlaamse regering afgebakende perimeter binnen de groen- en bosgebieden gelegen in het IVON
    • natuurreservaten en hun uitbreidingszones, bosreservaten
    • natuurinrichtingsproject
    • (enkel voor Vlaamse Grondenbank) ruimtelijk uitvoeringsplan met aanduiding van groen- en bosgebieden, bosuitbreidingsgebieden en met al deze gebieden vergelijkbare bestemmingen, gelegen binnen de speciale beschermingszones
  • Verwante instrumenten:
    • andere voorkooprechten
    • recht van voorkeur (enkel bij verkoop door overheden)

 

Regelgeving in detail
  • Decreet van 21/10/1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu
    § 1. De Vlaamse grondenbank heeft het recht van voorkoop bij verkoop van onroerende goederen :
    1° in het VEN, met uitzondering van de onroerende goederen uitgesloten door de Vlaamse Regering;
    2° binnen de groen- en bosgebieden en de bosuitbreidingsgebieden en de met al deze gebieden vergelijkbare bestemmingsgebieden, aangewezen op de plannen van aanleg of de ruimtelijke uitvoeringsplannen van kracht in de ruimtelijke ordening, gelegen binnen de speciale beschermingszones;
    3° in een door de Vlaamse Regering afgebakende perimeter binnen de groen- en bosgebieden en de bosuitbreidingsgebieden en de met al deze gebieden vergelijkbare bestemmingsgebieden aangewezen op de plannen van aanleg of de ruimtelijke uitvoeringsplannen van kracht in de ruimtelijke ordening gelegen binnen het IVON;
    4° in de afbakening van een natuurinrichtingsproject.
    5° in de terreinen waar het agentschap het beheer heeft overgenomen met toepassing van artikel 16decies, § 1 en § 2;
    6° in een zoekzone afgebakend conform artikel 50septies, § 4, eerste lid, ongeacht de planologische bestemming in de goedgekeurde plannen van aanleg of ruimtelijke uitvoeringsplannen. Van zodra een dergelijke zoekzone is afgebakend wordt het voorkooprecht dat conform punt 2° bestaat, opgeheven binnen de speciale beschermingszone of -zones in kwestie.

    Onverminderd artikel 8 van het decreet van 25 mei 2007 houdende de harmonisering van de procedures van voorkooprechten geldt dit voorkooprecht niet in geval van verkoop van het goed aan leden van erkende bos-groeperingen die voor 20 januari 1998 overeenkomstig artikel 85 van het bosdecreet van 13 juni 1990 werden erkend, voor zover het bovenvermelde goed deel uitmaakt van de kadastrale percelen waarop de erkenning betrekking heeft en de koper reeds onroerende goederen in eigendom of mede-eigendom heeft binnen de omschrijving van de bosgroepering.

    § 2. ...

    § 3. ...

    § 4. De Vlaamse regering kan de nodige maatregelen nemen om in geval het voorkooprecht wordt uitgeoefend op een verpacht perceel een vrijwillige grondruil mogelijk te maken.

    Voor voormelde gronden kan slechts een einde gemaakt aan de lopende pacht bij het verstrijken van elke pachtperiode zoals voorzien in artikel 7, 9° van de pachtwet tenzij de pachter vroeger afstand doet van zijn pachtrecht.

    § 5. De bepalingen van titel IV, hoofdstukken I, II en VI, van het decreet van 16 juni 2006 betreffende de oprichting van de Vlaamse Grondenbank en houdende wijziging van diverse bepalingen zijn van toepassing op dit recht van voorkoop.

    § 6. Het decreet van 25 mei 2007 houdende de harmonisering van de procedures van voorkooprechten is van toepassing op dit recht van voorkoop.
  • Bij verkoop van onroerende goederen die gelegen zijn in het VEN, in een door de Vlaamse regering afgebakende perimeter binnen de groen- en bosgebieden gelegen in het IVON en in de afbakening van een natuurinrichtingsproject, hebben de erkende terreinbeherende natuurverenigingen voor de onroerende goederen die zij huren of in erfpacht hebben eveneens een recht van voorkoop.

    Dit recht van voorkoop doet geen afbreuk aan de op het ogenblik van het van kracht worden van dit decreet bestaande regelingen inzake het recht van voorkoop die steeds voorrang hebben.

    Dit recht van voorkoop is ondergeschikt aan het recht van voorkoop van het Vlaamse Gewest dat steeds voorrang heeft.

    De bepalingen van artikelen 37, 38 en 39 zijn van overeenkomstige toepassing.
  • Decreet van 09/05/2014 tot wijziging van de regelgeving inzake natuur en bos

    § 1. De terreinen die de Vlaamse Regering vóór de inwerkingtreding van dit decreet heeft erkend of aangewezen als natuurreservaat overeenkomstig artikel 32 van het decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu, en de terreinen die de Vlaamse Regering vóór de inwerkingtreding van dit decreet heeft erkend of aangewezen als bosreservaat overeenkomstig artikel 22 van het Bosdecreet van 13 juni 1990, worden geacht erkend te zijn als natuurreservaat als vermeld in artikel 16ter decies van het decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu. Voor de terreinen die erkend zijn als natuurreservaat vóór de inwerkingtreding van dit decreet kan het niet voldoen aan het toetsingskader voor de Vlaamse natuurreservaten vermeld in artikel 16ter decies, § 2, niet leiden tot het terugvorderen van verleende aankoopsubsidies.

    § 2. Onverminderd artikel 107 blijven de uitbreidingszones voor natuurreservaten, die vóór de inwerkingtreding van dit decreet zijn vastgesteld, overeenkomstig artikel 33, derde lid, van het decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu, en die volledig gelegen zijn buiten de speciale beschermingszones, van kracht.

    Deze uitbreidingszones worden uiterlijk drie jaar na de inwerkingtreding van artikel 88 van dit decreet:
    a) geëvalueerd op het vlak van de bijdrage aan de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen en de soortenbeschermingsprogramma's;
    b) geëvalueerd op basis van het toetsingskader voor de Vlaamse natuurreservaten, vermeld in artikel 16ter decies, § 2;
    c) herafgebakend op basis van het principe van zuinig ruimtegebruik ter realisatie van de natuurstreefbeelden.

    Een herafbakening, zoals vermeld in het tweede lid, c), wordt vastgesteld door de Vlaamse Regering.

    § 3. In afwijking van artikel 88 en 89 van dit decreet blijft het recht van voorkoop dat bestaat in de natuurreservaten en hun uitbreidingszone, gelegen binnen de groen- en bosgebieden, de bosuitbreidingsgebieden en de met al deze gebieden vergelijkbare bestemmingsgebieden aangewezen op de plannen van aanleg of de ruimtelijke uitvoeringsplannen van kracht in de ruimtelijke ordening, gelden voor zover de natuurreservaten en hun uitbreidingszone volledig gelegen zijn buiten de speciale beschermingszones.

Contact

Het e-voorkooploket is een uniek elektronisch loket voor alle bestaande en toekomstige Vlaamse decretale voorkooprechten.

Een specifieke vraag over het recht van voorkoop? Kijk dan hier welke instantie uw vraag kan beantwoorden.